10. Sınıf Biyoloji 2023-2024 1. Dönem 2. Yazılı Soruları ve Çözümleri
Aşağıda 10. sınıf Biyoloji dersi 2023-2024 1. Dönem 2. Yazılı için gerçek MEB ortak yazılı sorularının adım adım çözümleri yer alır. Toplam 23 soru. Her çözüm; soruyu anlama, plan, uygulama ve "bu tip nasıl çözülür" bölümleriyle hazırlanmıştır.
Bu yazılıyı uygulamada çöz →Sorular ve Çözümleri
Soru 1 — Mendel genetiği — monohibrit çapraz, genotip-fenotip ilişkisi
Soru: Yani şunu soruyor: Bezelyelerde düzgün tohum (D) buruşuk tohuma (d) baskın. Genotipleri bilinmeyen iki düzgün tohumlu bezelye çaprazlanıyor. Sonuçta genotip çeşidi=2, genotip oranı=2:2. Buna göre a) Çaprazlama yapılan bezelyelerin genotipleri nedir? b) Oluşan bezelyelerin fenotipleri nedir? TÜR: Mendel genetiği / monohibrit çapraz / genotip-fenotip belirleme sorusu.
Çözüm (önizleme)
Adım 1 (Olası çaprazmaları dene): Dd × Dd → 1DD:2Dd:1dd → 3 genotip çeşidi (uymuyor). …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 2 — Kalıtım — Dihybrid çaprazlama, Punnet karesi, bağımsız dağılım yasası (10. sınıf Biyoloji)
Soru: Yani şunu soruyor: Genotipleri RrBb olan iki birey çaprazlanıyor. Punnet karesinde sol üstteki K hücresi (RB dişi × RB erkek birleşimi = RRBB) ve sağ alttaki L hücresi (rb dişi × rb erkek birleşimi = rrbb) verilmiş. K ve L genotipleri ve oluşma olasılıkları sorulmaktadır. TÜR: Dihybrid çapraz, Punnet karesi hücre okuma.
Çözüm (önizleme)
Adım 1 — Gametleri belirle. RrBb → R veya r (1/2 : 1/2), B veya b (1/2 : 1/2) bağımsız. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 3 — Kalıtım — Dihybrid test çaprazı, bağımsız dağılım, olasılık hesabı (10. sınıf Biyoloji)
Soru: Yani şunu soruyor: AaBb × aabb çaprazlamasında Aabb genotipli birey oluşma olasılığı kaçtır? TÜR: Dihybrid test çaprazı (test cross), bağımsız kalıtım.
Çözüm (önizleme)
Adım 1 — AaBb'nin gametleri. A geni: Aa → A (1/2) veya a (1/2). …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 4 — Çoklu aleller — genotip ve fenotip sayısı hesabı
Soru: Yani şunu soruyor: 4 alel (A1, A2, A3, A4) olan çoklu alel sisteminde baskınlık sırası A1=A2>A3>A4 verilmiş; bu sisteme göre kaç farklı GENOTİP ve kaç farklı FENOTİP oluşabileceğini hesapla. TÜRÜ: Çoklu alel — kombinasyon + baskınlık analizi.
Çözüm (önizleme)
Adım 1 — Genotip sayısını hesapla. n=4 alel, diploid → kombinasyon = 4×(4+1)/2 = 10 genotip. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 5 — Mitoz bölünme — metafaz evresi ve kardeş kromatit sayısı
Soru: Yani şunu soruyor: Şemada diploid bir canlının mitoz bölünme evresi gösterilmiş; a) Bu hangi evredir? b) Bu evrede kardeş kromatit sayısı kaçtır ve neden? TÜRÜ: Mitoz evre tanıma + kromatit sayısı.
Çözüm (önizleme)
Adım 1 — Evreyi belirle. Şemada: iğ iplikleri tam oluşmuş, kromozomlar ekvator düzleminde tek sıra dizilmiş, kardeş kromatitler hâlâ birbirine bağlı (X şekli). …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 6 — Mitoz ve mayoz bölünme evre özellikleri karşılaştırması
Soru: Yani şunu soruyor: Tabloda 5 özellik verilmiş, her birinin hangi evreye ait olduğunu ve mitoz mu mayoz mu olduğunu yaz. TÜRÜ: Mitoz/Mayoz evre eşleştirme tablosu.
Çözüm (önizleme)
Adım 1 — Özellik 1: 'Homolog kromozomlar ekvatoral düzlemde üst üste dizilir.' Homologların ekvatordan dizilmesi = MAYOZ I METAFAZI. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 7 — Vejetatif Üreme Yöntemleri (Çelik, Aşılama, Daldırma)
Soru: Yani şunu soruyor: Üç çiftçinin ihtiyacına göre hangi vejetatif üreme yönteminin daha avantajlı olduğunu eşleştir ve gerekçelendir. TÜR: uygulama / eşleştirme sorusu.
Çözüm (önizleme)
Adım 1 — Abdullah Bey: 'Aynı anda birçok fide' ve 'aynısından' → Çelik alma yöntemi. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 8 — Eşeyli Üreme / Çapraz Döllenme / Sünger Biyolojisi
Soru: Yani şunu soruyor: Metinden yararlanarak süngerlerin üreme şeklini tanımla ve bu üreme şeklinin avantajlarını açıkla. TÜR: metin-tabanlı kavram çıkarma + avantaj analizi sorusu.
Çözüm (önizleme)
Adım 1 — Üreme şeklini belirle: Yumurta + sperm birleşiyor → eşeyli üreme. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 9 — Kalıtım — Dihybrid çaprazlama, Mendel yasaları, Punnet karesi (10. sınıf Biyoloji)
Soru: Yani şunu soruyor: İki karakteri kontrol eden gen çifti verilmiş (G/g = kürk rengi, B/b = göz rengi). GGbb erkek × ggBb dişi çaprazlanıyor. a) Punnet karesini doldur; b) Gri kürk + siyah göz olasılığı; c) Beyaz kürk + kırmızı göz olasılığı. TÜR: Dihybrid çapraz (bağımsız kalıtım, Mendel II. yasası).
Çözüm (önizleme)
Adım 1 — Ebeveyn gametlerini belirle. Erkek GGbb: G aleli 2 tane (homo), b aleli 2 tane (homo) → tek gameti Gb. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 10 — Kalıtım — ABO kan grubu sistemi, çok alellilik, eşbaskınlık (10. sınıf Biyoloji)
Soru: Yani şunu soruyor: ABO kan grubu kalıtımı. Anne kan grubu 0 (ii), baba kan grubu AB (I^A I^B), bebeğin kan grubu B. Çiftin çocuklarının olası genotipleri nelerdir? TÜR: Çok alellilik (ABO kan grubu), genotip belirleme.
Soru 11 — Kalıtım — Şema/pedigri okuma, monohybrid çapraz, genotip çıkarımı (10. sınıf Biyoloji)
Soru: Yani şunu soruyor: Kahverengi göz (K) baskın, mavi göz (k) resesif. Şekilde anne kk, baba bilinmiyor. F1 yavruları: Kk (birey 1), A (bilinmiyor), B (bilinmiyor), kk (birey 4). A ve B bireyleri ile babanın genotipleri nelerdir? TÜR: Pedigri/şema okuma, genotip çıkarımı.
Çözüm (önizleme)
Adım 1 — Babanın genotipini bul. Yavru 1 = Kk → K, babadan geldi (çünkü anne sadece k verir). …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 12 — Hücre Bölünmeleri: Mitoz ve Mayoz Evrelerinin Karşılaştırılması
Soru: Yani şunu soruyor: 2n=4 kromozomlu bir hücrenin mitoz VE mayoz bölünmesine ait 6 karışık evre verilmiş; her birinin altına evrenin adını ve hangi bölünme çeşidi olduğunu yazmamızı istiyor. Bu bir 'evre tanıma + sınıflandırma' sorusudur.
Dikkat: Soru hem mitozu hem mayozu içerir; 'hepsi mitoz' ya da 'mitoz yok' gibi tek-tip cevap kabul edilemez.
Çözüm (önizleme)
Adım 1: Ekvatorda kromozomların TEK SIRA, tek tek dizildiği şekil = METAFAZ. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 13 — Kalıtım: Mendel İlkeleri (Baskınlık, Ayrılma/Segregasyon)
Soru: Yani şunu soruyor: Mendel ilkelerinin (I, II, III, IV) açıklamaları verilmiş; her açıklamanın HANGİ Mendel ilkesine ait olduğunu yazmamızı istiyor. Bu bir 'açıklamayı ilkeyle eşleştirme' sorusudur.
Çözüm (önizleme)
Adım 1: I → F1'de uzunluk alelinin kendini göstermesi = BASKINLIK İLKESİ. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 14 — Bitkilerde vejetatif (eşeysiz) üreme çeşitleri
Soru: Yani şunu soruyor: Görselde bitkide vejetatif üreme yöntemleri şekillerle gösterilmiş; her ok/yol için vejetatif üreme çeşidini yaz. TÜRÜ: Vejetatif üreme çeşitleri tanıma.
Soru 15 — Mitoz Bölünme Evreleri (Profaz, Metafaz, Anafaz, Telofaz)
Soru: Yani şunu soruyor: Mitoz bölünmenin dört olayını (1-Sentrozom, 2-Kardeş kromatitler, 3-Çekirdek zarı, 4-Kromozomlar ekvatorda) doğru sırayla diz ve her birinin gerçekleştiği evre adını yaz. TÜR: sıralama + evre eşleştirme sorusu.
Çözüm (önizleme)
Adım 1 — Profaz: Mitoz'un ilk evresidir. Kromozomlar kısalıp kalınlaşır, çekirdek zarı çözülmeye başlar, sentrozomlar kutuplara gider ve iğ iplikleri oluşmaya başlar. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 16 — Kalıtım — Monohybrid çaprazlama, baskın-resesif alel, genotip çıkarımı (10. sınıf Biyoloji)
Soru: Yani şunu soruyor: Kahverengi göz (K) baskın, mavi göz (k) resesif. Annesi mavi gözlü olan kahverengi gözlü bir erkek (Kk) ile babası mavi gözlü olan kahverengi gözlü bir kadın (Kk) evleniyor. Bu çiftin mavi gözlü çocuğa sahip olma olasılığı kaçtır? TÜR: Monohybrid çapraz, genotip çıkarımı + olasılık hesabı.
Çözüm (önizleme)
Adım 1 — Genotipleri belirle. Erkek: kahverengi gözlü (K_) + annesi kk → babadan K, anneden k aldı → Kk. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 17 — Kalıtım — Eksik baskınlık (inkomplet dominans), fenotip oranı (10. sınıf Biyoloji)
Soru: Yani şunu soruyor: Demir kırı renk beyaz ve kırmızı kılların EKSİK BASKILIĞI (inkomplet dominans) sonucu oluşur. Bir demir kırı boğa × demir kırı inek çiftleşmesi → yavruların genotipleri ve fenotipleri nelerdir? TÜR: Eksik baskınlık (inkomplet dominans) kalıtımı.
Çözüm (önizleme)
Adım 1 — Alelleri tanımla. K^B = kırmızı kıllar (tam baskın değil), K^W = beyaz kıllar (tam baskın değil). …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 18 — Kalıtım — Dihybrid test cross, Punnet karesi, bağımsız dağılım yasası (10. sınıf Biyoloji)
Soru: Yani şunu soruyor: Kurtlarda N (normal kürk, baskın), n (siyah kürk, resesif); B (kahverengi göz, baskın), b (mavi göz, resesif). a) Her iki karakter bakımından heterozigot dominant dişi (NnBb) × homozigot resesif erkek (nnbb) Punnet karesini oluştur. b) Normal kürk + kahverengi gözlü yavrunun olasılığı ve genotipini yaz. TÜR: Dihybrid test cross (test çaprazı), Punnet karesi.
Çözüm (önizleme)
Adım 1 — Gametler. Dişi NnBb: NB (1/4), Nb (1/4), nB (1/4), nb (1/4). …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 19 — Eksik baskınlık (Endülüs tavuğu tüy rengi kalıtımı)
Soru: Yani şunu soruyor: Endülüs tavuklarında tüy rengi eksik baskınlık (kodominans değil, eksik baskınlık) sistemiyle kalıtılıyor; TS×TB → mavi. Mavi horozla siyah tavuğun çiftleşmesinden doğan yavrularda genotip ve fenotipleri yaz. TÜRÜ: Eksik baskınlık — çaprazlama analizi.
Çözüm (önizleme)
Adım 1 — Ebeveyn genotiplerini yaz. Mavi horoz: TSTB | Siyah tavuk: TSTS Adım 2 — Gametleri belirle. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 20 — ABO kan grubu kalıtımı — çoklu alel sistemi
Soru: Yani şunu soruyor: ABO kan grubu sisteminde I^A I^A genotipli (A kan grubu) erkek ile AB kan grubuna sahip kadının çiftleşmesinden doğan çocukların olası genotip ve fenotip oranlarını bul. TÜRÜ: Çoklu alel — ABO kan grubu çaprazlaması.
Çözüm (önizleme)
Adım 1 — Gametleri belirle. Baba (I^A I^A): yalnızca I^A gameti verir. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 21 — Mendel Genetiği / Kalıtımın İlkeleri
Soru: Yani şunu soruyor: Mendel'in bezelyelerle yaptığı çalışmaları anlatan metinden yola çıkarak Mendel İlkeleri'ni yaz. TÜR: açık uçlu yazma / kavram çıkarma sorusu.
Çözüm (önizleme)
Adım 1: Metinde 'baskın ve çekinik özellikteki alellerin gametlere dağılımının eşit olduğu' → Bu, her homolog kromozom çiftinin üreme hücrelerine eşit olasılıkl …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 22 — Vejetatif Üreme Yöntemleri (Çelik, Aşılama, Daldırma)
Soru: Yani şunu soruyor: Üç çiftçinin ihtiyacına göre hangi vejetatif üreme yönteminin daha avantajlı olduğunu yaz. TÜR: uygulama / eşleştirme sorusu. (ar2de01db28e ile aynı metin, farklı soru numarası — içerik özdeş.)
Çözüm (önizleme)
Adım 1 — Abdullah Bey → Çelik alma yöntemi. Bir erikten çok sayıda dal çeliği alınır; her çelik köklendiğinde genetik olarak özdeş bir fide elde edilir. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 23 — Hermafroditizm / Eşeyli Üreme / Öz-Döllenmeyi Önleme Adaptasyonları
Soru: Yani şunu soruyor: Hermafrodit bir canlıyı örnek göstererek bu canlının kendini döllemeyi nasıl engellediğini açıkla. TÜR: örnek üzerinden mekanizma açıklama sorusu.
Çözüm (önizleme)
Adım 1 — Örnek canlı seç: Toprak solucanı (Lumbricus terrestris) en iyi ders kitabı örneğidir; hem dişi hem erkek üreme organına sahip hermafrodit bir hayvandır. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Tüm sınıf ve dersler → MEB Yazılı