5. Sınıf Türkçe 2023-2024 1. Dönem 1. Yazılı Soruları ve Çözümleri
Aşağıda 5. sınıf Türkçe dersi 2023-2024 1. Dönem 1. Yazılı için gerçek MEB ortak yazılı sorularının adım adım çözümleri yer alır. Toplam 18 soru. Her çözüm; soruyu anlama, plan, uygulama ve "bu tip nasıl çözülür" bölümleriyle hazırlanmıştır.
Bu yazılıyı uygulamada çöz →Sorular ve Çözümleri
Soru 1 — Sözcükte Anlam (Tanımdan Kelime Bulma / Söz Varlığı)
Soru: Yani şunu soruyor: Metinde geçen bazı sözcüklerin anlamları verilmiş; bu anlamlara uyan sözcükleri metinden bulup karşılarına yaz. Bu bir 'sözcükte anlam / tanımdan kelime bulma' sorusudur. Her tanım tek bir kelimeyi tarif ediyor.
Çözüm (önizleme)
Adım 1: a) 'yayılabileceği son çizgi' → SINIR. NEDEN: sınır, bir şeyin ulaşabileceği/genişleyebileceği uç çizgidir. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 2 — Kök ve Ek Ayrımı (Morfoloji Temelleri)
Soru: Yani şunu soruyor: Verilen sözcükleri (köyün, nefesim, dağları) kök ve eklerine ayırarak, her birini ayrı yazmalısın. Örneğin 'yüzümü' sözcüğü 'yüz' (kök) + 'ü' (ek) + 'mü' (ek) şeklinde parçalanmış.
Çözüm (önizleme)
Adım 1: Sözcüğün sonundan başlayarak ekleri tanı. Adım 2: Köke ait olmayan tüm parçaları ayır. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 3 — Deyim anlamı — kalıp ifadelerin bağlamdaki mecazi anlamını bulma
Soru: Yani şunu soruyor: 'ipucu verir' deyiminin metinde kullanıldığı anlamı nedir? Cevabı yaz. SORU TÜRÜ: Deyim anlamı açıklama (T.5.3.7 — eş anlamlı, deyim anlamı).
Çözüm (önizleme)
Adım 1: 'ipucu' sözcüğünü analiz et — ipu (ip = iplik) + cu(ya): eskiden dedektifler suç mahallinde bir iplik bulursa o onları çözüme götürürdü. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 4 — Sözcük anlam bilgisi — eş anlamlı (sinonim) sözcükler; Türkçe-yabancı köken karşılaştırması
Soru: Yani şunu soruyor: Cümlelerdeki altı çizili sözcüklerin (misafir, hediye) eş anlamlısını yay ayraç içine yaz. SORU TÜRÜ: Eş anlamlı (sinonim) sözcük bulma (T.5.3.9).
Çözüm (önizleme)
Adım 1: misafir → Türkçe karşılığı 'konuk'. Test: 'Kültürümüzde konuğa çok önem verilir.' Cümle anlamlı ve doğal mı? …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 5 — Paragraf Yorumlama / Metinin Konusu ve Başlığı
Soru: Yani şunu soruyor: Verilen paragrafın ana konusu (asıl konuştuğu konu) nedir? Tek cümleyle veya birkaç kelimeyle özetlemeliyiz.
Çözüm (önizleme)
Adım 1: Metinde kaç kez tekrarlanan kelime/fikir var mı kontrol et → 'farklı', 'zekâ', 'beceriler' tekrarlanıyor. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 6 — Sözcük anlam bilgisi — eş sesli (sesteş) sözcükler; farklı anlamlarda cümle kurma
Soru: Yani şunu soruyor: Cümlelerde altı çizili sözcüklerle (kara, soluk) eş sesli olan sözcüklerin kullanıldığı yeni cümleler kur. SORU TÜRÜ: Eş sesli (sesteş) sözcükleri farklı anlamlarıyla cümlede kullanma (T.5.3.9).
Çözüm (önizleme)
Adım 1: 'kara' sözcüğünün eş seslisi — metindeki anlamı: kara (toprak/kıta). …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 7 — Metne Uygun Başlık Yazma / Metin Anlaşılması
Soru: Yani şunu soruyor: Verilen metinde insan aktivitelerinin Dünya'yı ısıttığı anlatılıyor. Bu metnin ana fikrini kısaca özetleyen ve konuyu tam olarak ifade eden bir başlık bul.
Çözüm (önizleme)
Adım 1: Metni oku ve ana fikri bul → 'İnsan etkinlikleri atmosferi kirletiyor ve dünyayı ısıtıyor'. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 8 — Okuma - Ana fikir bulma ve çıkarım yapma (T.5.3.31)
Soru: Yani şunu soruyor: Verilen kısa metni okuyup ana fikri kendi cümlenle yazacaksın. Tür: Ana fikir bulma (çıkarım/özet).
Çözüm (önizleme)
Adım 1: Metindeki anahtar kelimeleri işaretle → 'eğitim', 'aile', 'ilk öğretmen', 'önemli'. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 9 — Duygular ve Duygu Kelimeciliği (Cümlelerde Tonun Belirlenmesi)
Soru: Yani şunu soruyor: Verilen iki cümlenin her birinde insanın hissettiği duyguyu (üzüntü, mutluluk vb.) bulup yazmalısın.
Çözüm (önizleme)
Adım 1: Cümle a'yı oku. 'Gideli kaç gün oldu' + 'bir kere bile aramadın' → kişi özlenmiş ama karşısındaki ilgilenmemiş. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 10 — Yazılı Anlatım (Metin Yazma), Paragraf Yapısı (Giriş-Gelişme-Sonuç), Bilgilendirici Metin
Soru: Yani şunu soruyor: Verilen giriş paragrafında 'tatlı dilin insanlar üzerindeki gücü' anlatılıyor. Sen bu fikri destekleyen gelişme bölümü (örnek/açıklama) ve bir sonuç bölümü yazacaksın, sonra tüm metne başlık bulacaksın.
Çözüm (önizleme)
Adım 1: Giriş fikrini anla — 'tatlı dil' = kibarca, sevgi dolu, samimi sözler Adım 2: Gelişme bölümü yaz (2-3 cümle): Tatlı dilin nerede/kime fayda sağladığını …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 11 — Yazma - Serbest konu seçimi ve metin oluşturma (T.5.4.15)
Soru: Yani şunu soruyor: Verilen konulardan birini seçip o konuda bir metin (paragraf) yazacaksın. Tür: Yaratıcı/bilgilendirici yazma — serbest konu seçimi (T.5.4.15). Not: Konu listesi görüntüde mühür altında kalmış; ancak 5. sınıf Türkçe yazılılarında tipik konular şunlardır: doğa/çevre, kitap okuma, dostluk, yardımlaşma, teknoloji, mevsimler, sağlık. Bu cevap örnek olarak 'Kitap Okumanın Önemi' konusunu işler.
Çözüm (önizleme)
Adım 1: Konu seç → 'Kitap Okumanın Önemi'. (Neden: Her düzeyde güvenli, içerik üretmesi kolay.) Adım 2: Giriş cümlesi yaz → 'Kitap okumak, insanın düşünce dünya …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 12 — Yazma - Başlık belirleme (T.5.4.15)
Soru: Yani şunu soruyor: Bir önceki soruda (soru 8) yazdığın metne uygun bir başlık belirleyip yazacaksın. Tür: Başlık belirleme — metin ile başlık uyumu (T.5.4.15).
Çözüm (önizleme)
Adım 1: Yazdığın metnin konusunu hatırla → 'Kitap Okumanın Önemi'. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 13 — Yazma - Büyük harf ve noktalama işaretleri kuralları (T.5.4.x)
Soru: Yani şunu soruyor: Verilen metindeki büyük harf ve noktalama işareti yanlışlarını bul, düzelt, metni yeniden yaz. Tür: İmla ve noktalama düzeltme.
Çözüm (önizleme)
Adım 1: 1. cümle → 'Gökpınar gölünü biliyor musunuz.' — Soru cümlesi, sonu soru işareti olmalı: 'biliyor musunuz?' (Neden: Soru cümlesi ? …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 14 — Sözcük anlam bilgisi — bağlamdan anlam tahmin etme; deyim anlamı
Soru: Yani şunu soruyor: Şanlıurfa Müzesi hakkındaki metni okuyup, metinde geçen 'heykel', 'eser', 'dikkat çekmek' sözcük ve sözcük gruplarının anlamını bağlamdan tahmin ederek boşluklara yaz. SORU TÜRÜ: Bağlamdan sözcük/deyim anlamı tahmin etme.
Çözüm (önizleme)
Adım 1: 'heykel' — cümlede 'insan boyutlarında yapılmış heykeller dikkat çekiyor'. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 15 — Sözcük anlam bilgisi — zıt anlamlı (karşıt anlamlı) sözcükler
Soru: Yani şunu soruyor: 'cömert' ve 'uzak' sözcüklerinin zıt anlamlılarını tabloya yaz; sonra her zıt anlamlı sözcüğü kullanarak bir cümle kur. SORU TÜRÜ: Zıt anlamlı sözcük bulma ve sözcüğü cümlede kullanma.
Çözüm (önizleme)
Adım 1: cömert'in zıttı — 'cömert' eli açık, paylaşmayı seven demek. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 16 — Sözcük bilgisi — kök ve ek ayrımı (çekim ekleri: çoğul, hâl, iyelik)
Soru: Yani şunu soruyor: 'zamanlar', 'padişahın', 'istekte' sözcüklerini örnekteki gibi kök ve eklerine ayır; örnek: dil-ler-e → Kök Ek Ek. SORU TÜRÜ: Sözcükte kök-ek ayrımı (T.5.3.10).
Çözüm (önizleme)
Adım 1: zamanlar — 'zaman' tek başına anlamlı → kök: zaman. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 17 — Şiir okuma — ana duygu ve tema belirleme; şiirde ton ve duygu analizi
Soru: Yani şunu soruyor: Verilen üç dizeyi okuyup şiirin ana duygusunu belirle ve yaz. SORU TÜRÜ: Şiirde ana duygu/tema belirleme (T.5.3.20 — metnin konusunu ve ana duygusunu belirleme).
Çözüm (önizleme)
Adım 1: Şiiri sesli oku, tonu hisset. 'Hava ne kadar güzel' → hayranlık. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 18 — Söz Sanatları — Kişileştirme (T.5.3.6)
Soru: Yani şunu soruyor: 'Yaşlı deniz, kıyısına gelmeyen insanları özlüyor.' cümlesinde kişileştirilen (insana özgü özellik verilen) varlığı bulup yaz. Tür: Söz sanatı — kişileştirme.
Çözüm (önizleme)
Adım 1: Cümlede eylemi bul → 'özlüyor'. (Neden: Eylem kişileştirmenin taşıyıcısıdır.) Adım 2: Bu eylem kime/neye ait? …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Tüm sınıf ve dersler → MEB Yazılı